حسابرسی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا یکی از موضوعات مهم و پرچالش در نظام مالیاتی ایران است که طی سالهای اخیر همواره مورد توجه مودیان مالیاتی، کارشناسان حسابداری و حتی هیاتهای حل اختلاف مالیاتی قرار گرفته است.
با اجرایی شدن قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده و همچنین توسعه سامانههای هوشمند سازمان امور مالیاتی، رویکرد جدیدی برای رسیدگی به تراکنشهای بانکی در دستور کار قرار گرفته است. در این مقاله، بهطور جامع تغییرات اخیر، سامانههای مرتبط، نحوه رسیدگی، معافیتها و الزامات مربوط به حسابرسی تراکنشهای بانکی در سال ۱۴۰۴ را بررسی میکنیم.
توقف رسیدگی به تراکنشهای بانکی در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی
سازمان امور مالیاتی کشور در بخشنامه شماره 200/99/16 مورخ ۳۱ فروردین ۱۳۹۹در راستای سیاستهای کلان خود مبنی بر هوشمندسازی و حسابرسی سیستمی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا، موارد زیر را ابلاغ کرد :
1- توقف رسیدگی به تراکنشهای بانکی در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی تا زمان طراحی و اجرای فرآیندهای جدید و سامانه اصلاحی.
2- در گام نخست، اصلاح فرآیندهای سامانه بتیس و فراهم کردن امکان دریافت اظهارات مودیان مالیاتی بهصورت سیستمی و غیرحضوری در دستور کار قرار گرفته است.
3- بررسی و رسیدگی به تراکنشهای بانکی در منابع مالیات بر درآمد، جرایم موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده مربوط به سنوات ۱۳۹۸ به بعد به شکل سیستمی انجام خواهد شد.
4- رسیدگی به تراکنشهای بانکی مربوط به سنوات ۱۳۹۶ و قبل از آن (چه پروندههایی که تاکنون رسیدگی نشدهاند و چه آنهایی که در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی مطرح هستند) موقتاً از دستور کار خارج میشود تا فرآیندهای اصلاحی نهایی گردد.
5- معاونت فناوریهای مالیاتی موظف است با همکاری مرکز بازرسی و معاونت درآمدهای مالیاتی حداکثر ظرف ۳ ماه فرآیند جدید را عملیاتی و گزارش آن را ارائه نماید.
6- موارد خاص از جمله پروندههای دارای دستور قضایی یا درخواست تسریع رسیدگی از سوی مودی، مشمول این توقف نمیشوند و طبق روال قانونی رسیدگی خواهند شد.
سامانه بتیس و اصلاح فرآیند های مالیاتی
خلاصه بخشنامه شماره 111/99/11 درباره سامانه پردازش تراکنشهای بانکی
در اجرای بند 23 بخشنامه 200/99/16 و با هدف تسهیل در رسیدگی به پروندههای مالیاتی مودیان، سازمان امور مالیاتی کشور اقدام به طراحی و پیادهسازی سامانه پردازش تراکنشهای بانکی کرده است.
این سامانه به صورت تحت وب و در بستر شبکه داخلی سازمان به آدرس btis.tax.gov.ir در اختیار همکاران مالیاتی قرار دارد. در مرحله اول و اجرای آزمایشی سامانه، دو قابلیت کلیدی ارائه شده است:
- ارسال درخواست استعلام مودی از طریق ادارات کل به دفتر مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی.
- ثبت اطلاعات رسیدگی به پرونده مودی به منظور پیگیری سیستمی روند بررسی پروندهها.
اهداف راهاندازی سامانه بتیس
- سیستمی شدن فرآیندهای رسیدگی به تراکنشهای بانکی.
- تسریع در بررسی پروندههای مرتبط با فرار مالیاتی و پولشویی.
- کاهش مکاتبات کاغذی و مراجعات حضوری.
- افزایش دقت و شفافیت در حسابرسی مالیاتی.
دانلود راهنمای سامانه اطلاعات تراکنشهای بانکی (بنیس)
محدوده زمانی حسابرسی تراکنشهای بانکی
بر اساس دستورالعمل سازمان امور مالیاتی:
-
تراکنشهای بانکی از سال ۱۳۹۸ به بعد در منابع مالیات بر درآمد، جرایم مالیاتی ماده ۱۶۹ ق.م.م و ارزش افزوده، مشمول رسیدگی خواهند بود.
-
تراکنشهای بانکی قبل از سال ۱۳۹۶ که تاکنون رسیدگی نشده یا در هیاتهای حل اختلاف مطرح بودهاند، موقتاً از دستور کار خارج میشوند تا فرآیندهای جدید جایگزین شوند.
این تصمیم به معنای توقف کامل رسیدگی نیست؛ بلکه نشان میدهد که سازمان امور مالیاتی به دنبال اجرای حسابرسی هوشمند و سیستمی است تا از بروز اختلافات و ناهماهنگیهای گذشته جلوگیری کند.
سامانه رستا و هوشمندسازی حسابرسی بانکی
در راستای فاز اول حسابرسی سیستمی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا، سازمان امور مالیاتی کشور از سامانه رستا رونمایی کرده است. این سامانه در آدرس my.tax.gov.ir و در بخش حسابهای بانکی > رسیدگی به تراکنشهای بانکی قابل دسترسی است.
بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی کشور، بررسی و دریافت اولیه اطلاعات از مودیان دارای تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا از طریق سامانه رستا انجام میشود.
به گزارش رسانه مالیاتی ایران، سازمان امور مالیاتی کشور طی اطلاعیهای اعلام کرد: در راستای هوشمندسازی نظام مالیاتی و در فاز اول حسابرسی سیستمی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا، سامانه رستا به نشانی my.tax.gov.ir (منوی حسابهای بانکی، زیر منوی «رسیدگی به تراکنشهای بانکی) ایجاد و از این به بعد بررسی و دریافت اولیه اطلاعات از مودیان دارای تراکنشهای بانکی بالا از طریق این سامانه انجام میشود.
بر این اساس، سازمان امور مالیاتی کشور پس از دریافت و پالایش اولیه تراکنشهای بانکی مودیان، اطلاعات آنها در سامانه مذکور درج و از طریق پیامک به مودیان محترم مالیاتی اعلام میگردد و مودیان مالیاتی می توانند با مراجعه به سامانه فوق نسبت به ارایه اطلاعات اقدام نمایند.
سازمان امور مالیاتی کشور پس از دریافت اطلاعات، بررسیهای اولیه و انطباق اطلاعات دریافتی با تراکنشهای بانکی به صورت سیستمی انجام و متعاقبا صرفا موارد پر ریسک را مورد حسابرسی مالیاتی قرار میدهد.
کاربردهای سامانه رستا:
-
دریافت اولیه اطلاعات تراکنشهای بانکی از مودیان
-
ارسال پیامک اطلاعرسانی به مودیان برای ثبت اطلاعات
-
پالایش و بررسی اولیه تراکنشها بهصورت سیستمی
-
شناسایی پروندههای پرریسک برای حسابرسی دقیقتر
با این رویکرد، سازمان امور مالیاتی تنها بر موارد مشکوک یا پرریسک تمرکز خواهد کرد و از حسابرسی غیرضروری تراکنشهای کوچک و عادی جلوگیری میشود.
فرآیند حسابرسی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا
فرآیند جدید به شرح زیر است:
-
جمعآوری اطلاعات بانکی مودیان از طریق بانکها و نهادهای مالی
-
ارسال اطلاعات به سامانه رستا و اطلاعرسانی به مودیان
-
ثبت اطلاعات تکمیلی توسط مودیان در سامانه
-
انطباق اطلاعات ثبتشده با تراکنشهای واقعی بانکی
-
شناسایی تراکنشهای پرریسک و غیرعادی
-
ارجاع به حسابرسی مالیاتی در صورت لزوم
این روند باعث میشود که مودیانی که فعالیت شفاف و قانونی دارند، دغدغهای بابت حسابرسی نداشته باشند.
اهمیت حسابرسی تراکنشهای بانکی در نظام مالیاتی
-
شفافسازی جریان پولی در اقتصاد
-
مبارزه با فرار مالیاتی
-
افزایش عدالت مالیاتی با تمرکز بر مودیان پرریسک
-
کاهش مراجعات حضوری و استفاده از سامانههای آنلاین
-
افزایش سرعت رسیدگی در پروندههای مالیاتی
جرایم مالیاتی مرتبط با تراکنشهای بانکی
بر اساس ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم، عدم ارائه اطلاعات یا پنهانکاری در خصوص تراکنشهای بانکی میتواند منجر به جرایم سنگین مالیاتی شود. به همین دلیل، ثبت دقیق اطلاعات در سامانههای سازمان امور مالیاتی اهمیت زیادی دارد.
آینده حسابرسی بانکی و هوشمندسازی مالیات
با توجه به سیاستهای کلان سازمان امور مالیاتی، انتظار میرود در سالهای آینده کاملترین سیستم حسابرسی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا در کشور راهاندازی شود. این سیستم بهطور یکپارچه با بانکها، بیمهها و سایر نهادهای مالی تبادل اطلاعات خواهد داشت.
هوشمندسازی مالیاتی، علاوه بر کاهش هزینههای دولت و مودیان، امکان کنترل لحظهای تراکنشها و جلوگیری از فرار مالیاتی را نیز فراهم خواهد کرد.
حسابرسی تراکنشهای بانکی با مبالغ بالا در سال ۱۴۰۴ وارد مرحلهای جدید شده است. توقف رسیدگی سنتی در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی، اصلاح فرآیندهای سامانه بتیس و راهاندازی سامانه رستا نشان میدهد که نظام مالیاتی ایران به سمت دیجیتالسازی و هوشمندسازی کامل حرکت میکند.
برای مودیان مالیاتی، بهترین راهکار این است که:
-
اطلاعات بانکی خود را شفاف و دقیق ثبت کنند.
-
در موعد مقرر نسبت به ارسال اظهارنامه مالیاتی اقدام نمایند.
-
در صورت دریافت پیامک از سامانه رستا، بلافاصله وارد سامانه شوند و اطلاعات لازم را بارگذاری کنند.
به این ترتیب، تنها مودیانی که دارای تراکنشهای مشکوک یا غیرشفاف باشند مشمول حسابرسی دقیق میشوند و سایر مودیان نگرانی خاصی نخواهند داشت.
