لیست هزینه های قابل قبول مالیاتی به شرح ماده ۱۴۸ ق.م.م یکی از مهمترین موضوعات در فرآیند محاسبه و تعیین مالیات اشخاص حقیقی و حقوقی، تشخیص هزینههای قابل قبول مالیاتی است. بسیاری از اختلافات میان مودیان مالیاتی و سازمان امور مالیاتی کشور، نه به دلیل پنهانکاری یا تخلف، بلکه به علت عدم آگاهی دقیق از حدود و ضوابط هزینههای قابل پذیرش شکل میگیرد. قانونگذار برای جلوگیری از این ابهامات، در ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم بهطور شفاف مصادیق هزینههایی را که در صورت رعایت شرایط قانونی قابل کسر از درآمد مشمول مالیات هستند، مشخص کرده است.
هزینههای قابل قبول مالیاتی، به هزینههایی اطلاق میشود که در راستای تحصیل درآمد، حفظ و تداوم فعالیت اقتصادی مؤسسه انجام شده باشند و از نظر اسناد، ماهیت و مبلغ، مورد تأیید مقررات مالیاتی قرار گیرند. شناسایی صحیح این هزینهها نقش بسیار مهمی در کاهش قانونی مالیات، بهینهسازی بار مالیاتی و جلوگیری از جرایم و رد دفاتر دارد. از اینرو، آگاهی کامل مدیران، حسابداران و مودیان از مفاد ماده ۱۴۸ ق.م.م، یک ضرورت انکارناپذیر محسوب میشود.
ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، طیف گستردهای از هزینهها را در بر میگیرد؛ از بهای تمامشده کالای فروشرفته و هزینههای استخدامی کارکنان گرفته تا هزینههای بیمه، استهلاک، تعمیر و نگهداری، بازاریابی، تبلیغات، حملونقل، خدمات مالی و اداری، ذخایر مطالبات مشکوک الوصول و زیان تسعیر ارز. این ماده تلاش کرده است تا با در نظر گرفتن واقعیتهای فعالیت اقتصادی، چارچوبی جامع و در عین حال قابل کنترل برای پذیرش هزینهها ارائه دهد.
نکته مهم این است که صرف انجام هزینه، بهتنهایی موجب پذیرش آن بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی نمیشود. بلکه هزینه باید:
-
مرتبط با فعالیت مؤسسه باشد،
-
مستند و قابل اثبات باشد،
-
در حدود متعارف و عرف بازار انجام شده باشد،
-
و مغایرتی با سایر مقررات مالیاتی نداشته باشد.
علاوه بر بندهای اصلی ماده ۱۴۸، تبصره های این ماده نیز اهمیت ویژهای دارند؛ چرا که امکان شناسایی برخی هزینههای خارج از فهرست صریح ماده را، در صورت تأیید سازمان امور مالیاتی و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی، فراهم میکنند. همچنین، وضعیت حقوق مدیران، ذخایر قانونی شرکتهای تعاونی و برخی پرداختهای خاص نیز در این تبصرهها مورد توجه قرار گرفته است.
در ادامه، لیست کامل هزینههای قابل قبول مالیاتی به استناد ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم و تبصره های آن بهصورت دقیق و بندبهبند ارائه شده است. مطالعه این فهرست، برای کلیه مودیان مالیاتی، مدیران کسبوکار، حسابداران و مشاوران مالیاتی، ابزاری کاربردی برای تصمیمگیری صحیح، تنظیم دفاتر قانونی و دفاع مؤثر در رسیدگیهای مالیاتی خواهد بود.
لیست هزینههای قابل قبول مالیاتی (ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم)
| ردیف | شرح هزینه قابل قبول مالیاتی |
|---|---|
| ۱ | قیمت خرید کالای فروشرفته یا مصرفشده در موسسه، شامل مواد اولیه، لوازم مصرفی و کالاهایی که مستقیماً در فرآیند ارائه خدمات یا تولید کالا استفاده میشوند. |
| ۲ | هزینه های استخدامی متناسب با خدمت کارکنان بر اساس مقررات استخدامی موسسه به شرح زیر:
الف- حقوق یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیرنقدی )مزایای غیرنقدی به قیمت تمام شده برای کارفرما. |
| ۳ | کرایه محل موسسه در صورتیکه اجاری باشد، مال الاجاره پرداختی طبق سند رسمی و در غیر اینصورت در حدود متعارف. |
| ۴ | اجاره بهای ماشین آلات و ادوات مربوط به موسسه در صورتیکه اجاری باشد. |
| ۵ | مخارج سوخت، برق، روشنایی، آب، مخابرات و ارتباطات. |
| ۶ | وجوه پرداختی بابت انواع بیمه مربوط به عملیات و دارایی موسسه. |
| ۷ | حق الامتیاز پرداختی و همچنین حقوق و عوارض و مالیاتهایی که به سبب فعالیت موسسه به شهرداریها و وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به آنها پرداخت میشود ( به استثنای مالیات بر درآمد و ملحقات آن و سایر مالیاتهایی که موسسه به موجب مقررات این قانون ملزم به کسر از دیگران و پرداخت آن میباشد و همچنین جرایمی که به دولت و شهرداریها پرداخت میگردد.) |
| ۸ | هزینه های تحقیقاتی، آزمایشی و آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوحهای فشرده، هزینه های بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاهی مربوط به فعالیت موسسه، براساس آییننامهای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد. |
| ۹ | هزینه های مربوط به جبران خسارت وارده مربوط به فعالیت و دارایی موسسه مشروط بر اینکه:
اولا- وجود خسارت محقق باشد. |
| ۱۰ | هزینه های فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارگران پرداختی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حداکثر معادل ده هزار ریال به ازای هر کارگر. |
| ۱۱ | ذخیره مطالباتی که وصول آن مشکوک باشد مشروط بر اینکه: اوال- مربوط به فعالیت موسسه باشد. ثانیا- احتمال غالب برای الوصول ماندن آن موجود باشد. ثالثا- در دفاتر موسسه به حساب مخصوص منظور شده باشد تا زمانیکه طلب وصول گردد یا لاوصول بودن آن محقق شود. |
| ۱۲ | زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی به دفاتر آنها و با توجه به مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سالهای بعد استهالک پذیر است. |
| ۱۳ | هزینه های جزئی مربوط به محل موسسه که عرفا به عهده مستأجر است در صورتی که اجاری باشد. |
| ۱۴ | هزینه های مربوط به حفظ و نگهداری محل موسسه در صورتیکه ملکی باشد. |
| ۱۵ | مخارج حمل و نقل. |
| ۱۶ | هزینه های ایاب و ذهاب، پذیرایی و انبارداری |
| ۱۷ | حق الزحمه های پرداختی متناسب با کار انجام شده از قبیل حق العمل، دلالی، حق الوکاله، حق المشاوره، حق حضور، هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری و بازرسی، هزینه نرم افزاری، طراحی و استقرار سیستمهای مورد نیاز موسسه، سایر هزینه های کارشناسی در ارتباط با فعالیت موسسه و حق الزحمه بازرس قانونی. |
| ۱۸ | سود، کارمزد و جریمه هایی که برای انجام عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون، صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و شرکتهای واسپاری (لیزینگ(دارای مجوز از بانک مرکزی پرداختشده یا تخصیص یافته باشد. |
| ۱۹ | بهای ملزومات اداری و لوازمی که معمولا ظرف یک سال از بین میروند. |
| ۲۰ | مخارج تعمیر و نگاهداری ماشین آلات و لوازم کار و تعویض قطعات یدکی که بهعنوان تعمیر اساسی تلقی نگردد. |
| ۲۱ | هزینه های اکتشاف معادن که منجر به بهرهبرداری نشده باشد. |
| ۲۲ | هزینه های مربوط به حق عضویت و حق اشتراک پرداختی مربوط به فعالیت موسسه. |
| ۲۳ | مطالبات الوصول به شرط اثبات آن از طرف مودی مازاد بر مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول. |
| ۲۴ | زیان حاصل از تسعیر ارز بر اساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سالهای مختلف از طرف مودی. |
| ۲۵ | ضایعات متعارف تولید. |
| ۲۶ | ذخیره مربوط به هزینه های پرداختنی قابل قبول که به سال مورد رسیدگی ارتباط دارد. |
| ۲۷ | هزینه های قابل قبول مربوط به سالهای قبلی که پرداخت یا تخصیص آن در سال مالیاتی مورد رسیدگی تحقق مییابد. |
| ۲۸ | هزینه خرید کتاب و سایر کالاهای فرهنگی- هنری برای کارکنان و افراد تحت تکفل آنها تا میزان حداکثر %۵ معافیت مالیاتی موضوع ماده ۸۴ ق.م.م به ازای هر نفر. |
| ۲۹ | ذخیره مربوط به خدمات پس از فروش (گارانتی) اشخاص حقوقی. |
| همچنین مطابق تبصره های ماده ۱۴۸ ق.م.م، موارد زیر نیز در زمره هزینه های قابل قبول مالیاتی محسوب میشوند: تبصره -۱ هزینه های دیگری که مربوط به تحصیل درآمد موسسه تشخیص داده میشود و در این ماده پیشبینی نشده است، به پیشنهاد سازمان مالیاتی و تصویب وزیر اموراقتصادی و دارایی جزء هزینه های قابل قبول پذیرفته خواهد شد. تبصره -۲ مدیران و صاحبان سرمایه اشخاص حقوقی در صورتیکه دارای شغل موظف در موسسات مذکور باشند جزء کارکنان موسسه محسوب خواهند شد و حقوق آنها به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در نظر گرفته میشود. تبصره -۳ در محاسبه مالیات شرکتها و اتحادیه های تعاونی، ذخایر موضوع بندهای ۱ و ۲ ماده ۱۵ قانون شرکتهای تعاونی مصوب ۱۶/۳/۱۳۵۰ و اصلاحیه های بعدی آن و در مورد شرکتها و اتحادیه هایی که وضعیت خود را با قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳/۶/۱۳۷۰ تطبیق داده اند یا بدهند، ذخیره موضوع بند ۱ و حق تعاون و آموزش موضوع بند ۳ ماده ۲۵ قانون اخیرالاذکر جزء هزینه محسوب میشود. |
افزایش حقوق، تغییر سقف معافیت مالیاتی و قوانین جدید مالیات حقوق
اگر محاسبه مالیات حقوق را اشتباه انجام دهید،جریمه های مالیاتی در انتظار شماست. مالیات اَپ با تیمی از مشاوران باتجربه، به شما کمک میکند: مالیات حقوق و دستمزد را دقیق و قانونی محاسبه کنید از معافیت های مالیاتی جدید بهدرستی استفاده کنید از جرایم و دردسرهای مالیاتی پیشگیری کنید.
📞 مشاوره مالیاتی تلفنی و آنلاین
🏢 مناسب کارمندان، شرکتها و واحدهای مالی
