در دنیای پیچیده و پویای اقتصاد، نظام مالیاتی بهعنوان یکی از ابزارهای مهم سیاستگذاری مالی دولتها نقش بسزایی در هدایت رفتار اقتصادی فعالان بازار دارد. در این میان، مشوقها و معافیت های مالیاتی بهعنوان اهرمهایی کارآمد، بهمنظور حمایت از بخشهای خاص اقتصادی، تشویق سرمایهگذاری، افزایش اشتغال و رشد تولید ملی به کار گرفته میشوند. این ابزارها نهتنها به کاهش بار مالیاتی برخی گروهها کمک میکنند، بلکه با جهتدهی هوشمندانه به منابع، میتوانند باعث پویایی اقتصادی و توسعه هدفمند شوند. در این مقاله، به بررسی انواع مشوقها و معافیت های مالیاتی ، اهداف و آثار آنها در اقتصاد ایران، و همچنین چالشها و فرصتهای ناشی از اجرای این سیاستها خواهیم پرداخت.
جدول خلاصه معافیت مالیاتی و مشوقات مالیاتی
معافیت مالیاتی و نرخ صفر
معافیت مالیاتی :
خروج کردن قانونی برخی از منابع درآمدي و سرمایه اي از شمول پرداخت مالیات، که روشی در جهت اعمال سیاست هاي حمایتی دولت براي انجام برخی اهداف .
نرخ صفر مالیات :
به منظور حمایت از بخش تولید و پیشگیري از ورشکستگی، نرخ صفر مالیاتی توسط قانونگذار تعریف می شود. به بیان ساده تر، قانونگذار براي بهبود شرایط اقتصادي و حمایت از مشاغل خصوصی و بخش تولید سیاست هاي مالیاتی را در پیش می گیرد تا اشخاص در مدت زمان معین از پرداخت مالیات معاف شوند . مالیات با نرخ صفر یعنی مدت زمان تعیین شده توسط قانونگذار که شخص از پرداخت مالیات معاف می شود. در واقع مفهوم مالیات با نرخ صفر براي پشتیبانی از بخش تولید و مشاغل بخش خصوصی است.
اشخاص غیر مشمول
ماده ( ۲) ق.م.م: (اصلاحیه۳۱/۰۴/۱۳۹۴) اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات هاي موضوع این قانون نیستند :
۱ – وزارتخان هها و مؤسسات دولتی ؛
– ۲ دستگاه هایی که بودجۀ آنها وسیلۀ دولتتأمین می شود؛
۳ – شهردار يها و دهیاري ها؛
-۴ بنیادها و نهادهاي انقلاب اسلامی داراي مجوز معافیت های مالیاتی ازطرف حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبري.
اشخاص غیر مشمول – ارث
ماده ۲۱ ق.م.م:
اموالی که جزء ماترك متوفی باشد و طبق قوانین یا احکام خاص، مالکیت آنها سلب و یا به صورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده( ۲) این قانون قرار گیرد، با تأیید اشخاص مزبور از شمول مالیات بر ارث خارج است.
ماده ۲۴ ق.م.م:
اموال زیر از شمول مالیات این فصل خارج است :
- وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایاي پایان خدمت ، مطالبات مربوط به خسارت اخراج ، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه هاي اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا بیمه گزار و یا کارفرما از قبیل انواع بیمه هاي عمر و زندگی ، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آنها حسب مورد که یکجا و یا به طور مستمر به ورثۀ متوفی پرداخت می گردد.
اموال زیر از شمول مالیات این فصل خارج است :
- اموال منقول متعلق به مشمولین بند ( ۴) مادة ۳۹ قرارداد وین مورخ فروردین ۱۳۴۰ و مادة ( ۵۱ ) قرارداد وین مورخ
اردیبهشت ماه ۱۳۴۲ و بند ( ۴) مادة ( ۳۸ ) قرارداد وین مورخ اسفند ماه ۱۳۵۳ با رعایت شرایط مقرر در قرارداد مزبور با شرط معاملۀ متقابل .
- اموالی که براي سازمان ها و مؤسسه هاي مذکور در مادة ( ۲ ) این قانون مورد وقف یا نذر یا حبس واقع گردد به شرط تأیید سازمان ها و مؤسسه هاي مذکور.
- اثاث البیت محل سکونت متوفی
اشخاص غیر مشمول املاك
تبصره ۱ ماده ( ۵۳ ) ق.م.م:
محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا فرزند یا اجداد و همچنین محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اجاري تلقی نمی شود مگر
اینکه به موجب اسناد و مدارك ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود. درصورتی که چند واحد مسکونی محل سکونت مالکو یا افراد مزبور باشد یک واحد براي سکونت مالک و یک واحد مسکونی براي هر یک از افراد مذکور به انتخاب مالک ازشمول مالیات موضوع این بخش خارج خواهد بود.
ماده ( ۵۴ ) مکرر ق.م.م
مالیات خانه هاي مسکونی خالی :
درآمد اجاره براساس قرارداد رسمی اعم از رسمی یا عادي مبناي تشخیص مالیات قرار میگیرد و در مواردي که قرارداد وجود نداشته باشد یا از ارایه آن خودداري گردد و یا مبلغ مندرج در آن کمتر از هشتاد درصد ( ۸۰ % ) ارقام مندرج در جدول املاك مشابه تعیین و اعلام شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور باشد و نیز در مورد ماده ۵۴ مکرر این قانون میزان اجاره بها براساس جدول املاك مشابه تعیین خواهد شد.
تبصره ۱- در صورتی که مستأجر جزء مشمولین تبصره ( ۹) ماده ( ۵۳ ) این قانون باشد، اجاره پرداختی مستأجر ملاك تعیین درآمد مشمول مالیات اجاره خواهد بود.
تبصره ۲- چنانچه براساس اسناد و مداركمثبته معلوم شود اجاره ملک بیشاز مبلغی است که مأخذ تشخیصدرآمد مشمول مالیات قرار گرفته است، مالیات ما به التفاوت طبق مقررات این قانون قابل مطالبه و درصورت اعتراضمؤدي، پرونده قابل رسیدگی در مراجع حل اختلاف موضوع این قانون خواهد بود.
تبصره ۳- در مواردي که درآمد اجاره واقعی کمتر از درآمد تعیین شده طبق مقررات این ماده باشد و مالیات تعیین شده مورد اعتراض مؤدي باشد، در این صورت پرونده قابل رسیدگی در مراجع حل اختلاف مالیاتی موضوع این قانون خواهد بود.
ماده ( ۶۵ ) ق.م.م:
نقل و انتقال قطعی املاك که در اجراي قوانین و مقررات اصلاحات ارضی به عمل آمده و یا خواهد آمد و واحدهاي مسکونی از طرف شرکت هاي تعاونی مسکن به اعضاي آنها مشمول مالیات موضوع این فصل نخواهد بود.
ماده ( ۷۷ ) ق.م.م (مالیات ساخت و ساز):
درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی ناشی از ساخت و فروش هر نوع ساختمان حسب مورد مشمول مقررات مالیات بر درآمد موضوع
فصول چهارم و پنجم باب سوم این قانون خواهد بود.
تبصره ۴- شهرهاي زیر یکصد هزار نفر جمعیت از حکم مفاد این ماده مستثنی است.
تبصره ۴ ماده ( ۱۰۵ ) ق.م.م:
اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی نسبت به سود سهام یا سهام الشرکه دریافتی از شرکت هاي سرمایه پذیر مشمول مالیات دیگري نخواهند بود.
ماده ( ۱۲۷ ) ق.م.م:
موارد زیر مشمول مالیات اتفاقی نخواهد بود:
الف : کمک هاي نقدي و غیرنقدي بلاعوض سازمان هاي خیریه یا عام المنفعه یا وزارتخان هها یا مؤسسات دولتی و شرکت هاي دولتی یا شهرداریها یا نهادهاي انقلاب اسلامی به اشخاص حقیقی غیر از مواردي که مشمول مالیات فصل حقوق است .
ب : وجوه یا کمک هاي مالی اهدایی به خسارت دیدگان جنگ ، زلزله ، سیل ، آتش سوزي و یا حوادث غیر مترقبۀ دیگر.
ج : جوایزي که دولت براي تشویق صادرات و تولید و خرید محصولات کشاورزي پرداخت می نماید.
تبصره ۳ ماده ( ۱۴۳ ) مکرر ق.م.م:
در صورتی که هر شخص حقیقی یا حقوقی مقیم ایران که سهامدار شرکت پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس،سهام یا حق تقدم خود را در بورس ها یا بازارهاي خارج از بورس خارجی بفروشد، از این بابت هیچ گونه مالیاتی در ایران دریافتن خواهد شد
اشخاص غیر مشمول
ماده ۲۳ قانون احکام دائمی برنامه هاي توسعه کشور (صادرات)
الف: هرگونه وضع مالیات یا عوارض براي صادرات کالاهاي مجاز و غیریارانه اي و جلوگیري از صادرات هرگونه کالا به منظور تنظیم بازارداخلی ممنوع است.
ماده ( ۴۰ ) قانون احکام دائمی برنامه هاي توسعه کشور (منابع بودجه عمومی )
منابع بودجه عمومی دولت اعم از درآمدهاي عمومی، واگذاري دارایی هاي سرمایه اي و مالی و درآمدها ي اختصاصی دستگاهها ي اجرائی موضوع ماده ( ۵) قانون مدیریت خدمات کشوري که به حسابهاي بانکی مربوط به نام خزانه داري کل کشور واریز شده یا می شود، به استثناي فعالیت پیمانکاري آنها، مشمول پرداخت مالیاتهاي موضوع قانون مالیاتهاي مستقیم و اصلاحات بعدي آن نیست.
ماده ( ۴۱ ) قانون احکام دائمی برنامه هاي توسعه کشور (تسهیلات مالی خارجی)
اشخاص حقوقی خارجی مقیم خارج از ایران با معرفی بانک مرکزي جمهوري اسلامی ایران و موافقت وزیر امور اقتصادي و دارایی در مورد اعطاي تسهیلات و تأمین مالی مشمول پرداخت مالیات موضوع ماده ( ۱۰۷ ) اصلاحی قانون مالیاتهاي مستقیم مصوب ۳۱/۰۴/۱۳۹۴ نمی باشد .
بند (ب) ماده ( ۴۵ ) قانون احکام دائمی برنامه هاي توسعه کشور : سود تفاوت نرخ تسعیر ارز حاصل از صادرات از هرگونه مالیات معاف است.
نکته: به سود تفاوت نرخ تسعیر ارزحاصل ازصادرات درعملکرد سال هاي ۱۳۹۷لغایت ۱۳۹۹ من.ط به برگشت ارز حاصل از صادرات طبق مقررات اعلامی بانک مرکزي به چرخه اقتصادي کشور با رعایت مقررات مربوط می باشد. صادرات بخش کشاورزي و خدمات فنی و مهندسی براي عملکرد سال هاي ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ از شمول این حکم مستثنی هستند.
اصل ۵۱ قانون اساسی هیچ نوع مالیات وضع نمی شود مگر به موجب قانون. موارد معافیت های مالیاتی و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می شود.
معافیت مالیاتی ارث
ماده ۲۱ :
معافیت اموالی که جزء ماترك متوفی باشد و بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده ۲ این قانون قرار گیرد
ماده ۲۵ :
معافیت وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهداي انقلاب اسلامی
ماده ۴۸ :
شرکتهاي تعاونی، با توجه به سایر قوانین همچنین موسسات غیر انتفاعی و انتفاعی، مناطق آزاد تجاري، موسسات دانش بنیان
ماده ۱۱۱ ق.م.م:
تأسیس شرکت جدید یا افزایش سرمایه شرکت موجود تا سقف مجموع سرمایه هاي ثبت شده شرکت هاي ادغام یا ترکیب شده از پرداخت نیم در هزار حق تمبر موضوع ماده ( ۴۸ ) این قانون معاف است.
ماده ۲۷ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقاي نظام مالی کشور:
شرکتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار یا بازار خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادارجمهوري اسلامی ایران که از محل آورده نقدي یا مطالبات حال شده سهامداران افزایش سرمایه می دهند، از پرداخت حق تمبر موضوع ماده ( ۴۸ ) قانون مالیات هاي مستقیم و تبصره آن معاف می باشند.
معافیت مالیاتی املاك
ماده ۵۷ : شخص حقیقی که هیچگونه درآمدي (بجز حقوق بازنشتگی و وظیفه و جوائز و سود ناشی از سپرده هاي بانکی) ندارد تا میزان معافیت های مالیاتی موضوع ( ۸۴ ) درآمد مشمول مالیات ماهانه مستغلات معاف می باشد.
ماده ۶۷ : معافیت مالیاتی املاك در زمان اقاله یا فسخ ۶ ماه بعد از معامله
ماده ۶۸ : معافیت مالیاتی نقل و انتقال املاکی که در اجراي ماده ۳۴ قانون ثبت مصوب ۱۳۲۰ به دولت تملیکمی شود.
ماده ۶۹ : معافیت مالیاتی نقل و انتقال واحدهاي مسکونی ارزان و متوسط قیمت که ظرف ده سال از تاریخ تصویب این قانون مطابق ضوابط و…
ماده ۷۰ : معافیت مالیاتی نقل و انتقال املاکی که جهت عمران و آبادانی و راهسازي و… به دولت یا شهرداریها یا…منتقل می شوند.
ماده ۷۱ : معافیت مالیاتی اعیانی احداثی توسط خریدار زمین هایی که از طریق اسناد عادي معامله می شود.
ماده ۷۶ : اگر نقل و انتقال ماده ۵۲ به نرخ ماده ۵۹ و ۷۷ باشد وجه دیگري بابتمالیات بر نقل و انتقال مزبور مطالعه نمی شود.
معافیت مالیاتی کشاورزي
ماده ۸۱ : معافیت درآمد حاصل از کلیه فعالیت هاي کشاورزي، دامپروري، دامداري، پرورش ماهی و زنبور عسل و…
معافیت مالیاتی حقوق
ماده ۸۴ : میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یک یا چند منبع، هرساله در قانون بودجه سنواتی مشخص می شود.
ماده ۹۱ : معافیت از پرداخت مالیات حقوق بگیران که شامل رؤسا و اعضا مأموریتهاي سیاسی خارجی در ایران و… حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمري و… هزینه هاي سفر و فوق العاده مسافرت و… معافیت مسکن واگذاري در محل و…وجوه دریافتی از بیمه، عیدي یا پاداش میزان معافیت موضوع ماده( ۸۴ )، وجوه دریافتی غیر نقدي، هزینه معالجه، حقوق پرسنل نیروهاي مسلح و جانبازان انقلاب
معافیت مالیاتی رزمندگان، شاهد، جانبازان و آزادگان
ماده ۵۶ : قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران ( معافیت مالیاتی رزمندگان، شاهد، جانبازان و آزادگان )
صددرصد ( ۱۰۰ %) حقوق و فوق العاده شغل و سایر فوق العاده ها اعم از مستمر و غیرمستمر شاهد، جانبازان و آزادگان از پرداخت مالیات معاف می باشد.
صددرصد ( ۱۰۰ %) حقوق و فوق العاده شغل و سایر فوق العاده ها اعم از مستمر و غیرمستمر شاهد، جانبازان و آزادگان از پرداخت مالیات معاف می باشد.
ماده ۲۵ : (قانون حمایت از حقوق افراد داراي معلولیت ) معافیت های مالیاتی پنجاه درصدي یکی از اولیاء افراد داراي : ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ معلولیت خیلی شدید و شدید)مصوب پنجاه درصد ( ۵۰ %) حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیات یکی ازاولیاء افراد داراي معلولیت خیلی شدید و شدید مادامی که مسئوولیت پرداخت هزینه هاي مترتب بر معلولیت فرد بر عهده اولیاء است از پرداخت مالیات معاف است. گواهی تأیید نوع و شدت معلولیت افراد مشمول این ماده از سوي کمیسیون پزشکی تشخیص نوع و شدت معلولیت سازمان ارائه خواهد شد.
معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی (مشاغل)
ماده ۱۰۱ : معافیت مالیات بر درآمد مشاغل تا میزان معادل معافیت موضوع ماده (۸۴)
ماده ۲۱۷ : معافیت مالیاتی پاداش وصولی پرداختی به کسانی که در امر وصول فعالیت داشته اند.
معافیت مالیاتی اشخاص حقوقی
شرکتهاي تولیدي و معدنی بخشهاي غیر دولتی:
ماده ۱۳۲ ق.م.م :
درآمدهاي خدماتی بیمارستانها، هتل ها و مراکز اقامتی گردشگري اشخاص حقوقی غیر دولتی درآمد ابزاري ناشی از فعالیت هاي تولیدي و معدنی اشخاص حقوقی غیردولتی در واحدهاي تولیدي یا معدنی که از تاریخ اجراي این ماده از
طرف وزارتخانه هاي ذي ربط براي آنها پروانه بهره برداري صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد می شود و همچنین درآمدهاي خدماتی بیمارستان ها، هتل ها و مراکز اقامتی گردشگري اشخاص یادشده که از تاریخ مذکور از طرف مراجع قانونی ذي ربط براي آنها پروانه بهره برداري یا مجوز صادر می شود، از تاریخ شروع بهره برداري یا استخراج یا فعالیت به مدت پنج سال و در مناطق کمترتوسعه یافته به مدت ده سال با نرخ صفر مشمول مالیات می باشد.
ماده ۱۳۲ ق.م.م : افزایش نیروي انسانی
مالیات با نرخ صفر براي واحدهاي تولیدي و خدماتی و سایر مراکز موضوع این ماده که داراي بیشاز پنجاه نفر نیروي کار شاغل باشند چنانچه در دوره معافیت، هر سال نسبت به سال قبل نیروي کار شاغل خود را حداقل پنجاه درصد (% ۵۰ ) افزایش دهند، به ازاي هر سال افزایشکارکنان یک سال اضافه می شود. تعداد نیروي کار شاغل و همچنین افزایش اشتغال نیروي کار در هر واحد با تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و ارائه اسناد و
مدارك مربوط به فهرست بیمه تأمین اجتماعی کارکنان محقق می شود.در صورت کاهش نیروي کار از حداقل افزایش مذکور در سال بعد که از مشوق مالیاتی این بند استفاده کرده باشند، مالیات متعلق در سال کاهش، مطالبه و وصول می شود. افرادي که بازنشسته، بازخرید و مستعفی می شوندکاهش محسوب نمی گردد. درآمد حمل و نقل اشخاص حقوقی غیر دولتی (ردیف ۲ بند ث ماده ۱۳۲ ق.م.م) درآمد حمل و نقل اشخاص حقوقی غیردولتی، از مشوق مالیاتی جزءهاي (۱ )و ( ۲) این بند برخوردار می باشند.
اشخاص حقوقی غیردولتی موضوع این ماده که قبل از این اصلاحیه تأسیس شده اند، در صورت سرمایه گذاري مجدد از مشوق این ماده می توانند استفاده کنند. مشوق سرمایه گذاري مجدد ردیف ۲ بند ث ماده ۱۳۲ ق.م.م هرگونه سرمایه گذاري که با مجوز مراجع قانونی ذي ربط به منظور تأسیس، توسعه، بازسازي و نوسازي واحدهاي مذکور براي ایجاد دارایی هاي ثابت به استثناي زمین هزینه می شود، مشمول حکم این بند است.
افزایش مدت براي واحدهاي مستقر در شهرک هاي صنعتی و مناطق ویژه اقتصادي
ماده ۱۳۲ بند پ- دوره برخورداري محاسبه مالیات با نرخ صفر براي واحدهاي اقتصادي مذکور موضوع این ماده واقع در شهرك هاي صنعتی یا مناطق ویژه اقتصادي به مدت دو سال افزایش مدت معافیت براي سرمایه گذاري در مناطق کمتر توسعه یافته
ماده ۱۳۲ بند پ- در صورت استقرار شهرك هاي صنعتی یا مناطق ویژه اقتصادي در مناطق کمترتوسعه یافته به مدت سه سال افزایش می یابد.
مشوق مشارکت سرمایه گذاري خارجی
بند ج ماده ۱۳۲ ق.م.م:
استثناي زمین مذکور در انتهاي بند (ت)، در مورد سرمایه گذاري اشخاص حقوقی غیردولتی در واحدهاي حمل و نقل، بیمارستان ها، هتل ها و مراکز اقامتی گردشگري صرفاً به میزان تعیین شده در مجوز هاي قانونی صادرشده از مراجع ذي صلاح، جاري نمی باشد.
محصولات تولیدي شرکت هاي خارجی با استفاده از ظرفیت واحدهاي تولیدي داخلی (بند خ ماده ۱۳۲ ق.م.م):
شرکت هاي خارجی که با استفاده از ظرفیت واحدهاي تولیدي داخلی در ایران نسبت به تولید محصولات با نشان معتبر اقدام کنند در صورتی که حداقل بیست درصد (% ۲۰ ) از محصولات تولیدي را صادر نمایند از تاریخ انعقاد
قرارداد همکاري با واحد تولید ایرانی در دوره محاسبه مالیات با نرخ صفر واحد تولیدي مذکور مشمول حکم این ماده بوده و در صورت اتمام دوره مذکور، از پنجاه درصد (% ۵۰ ) تخفیفدر نرخ مالیاتی نسبت به درآمد ابرازي حاصل از فروش محصولات تولیدي در مدت مذکور در این ماده برخوردار می باشند.
معافیت های مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی
بند (ر) ماده ۱۳۲ ق.م.م (تاسیسات ایرانگردي و جهانگردي که پروانه بهره برداري تا آخر سال ۱۳۹۴ صادر شده باشد):
کلیه تأسیسات ایرانگردي و جهانگردي که قبل از اجراي این ماده پروانه بهره برداري از مراجع قانونی ذي ربط أخذ کرده باشند تا مدت شش سال پس از تاریخ لاز مالاجراء شدن این ماده از پرداخت پنجاه درصد (% ۵۰ ) مالیات بر درآمد ابرازي معاف می باشند. حکم این بند نسبت به درآمد حاصل از اعزام گردشگر به خارج از کشور مجري نیست.
بند (ز) ماده ۱۳۲ ق.م.م ( دفاتر گردشگري، زیارتی از محل جذب گردشگران …):
صد درصد (% ۱۰۰ ) درآمد ابرازي دفاتر گردشگري و زیارتی داراي مجوز از مراجع قانونی ذي ربط که از محل جذب
گردشگران خارجی یا اعزام زائر به عربستان، عراق و سوریه تحصیل شده باشد با نرخ صفر مالیاتی مشمول مالیات می باشد.
بند (ز) ماده ۱۳۲ ق.م.م ( دفاتر گردشگري، زیارتی از محل جذب گردشگران …):
صد درصد (% ۱۰۰ ) درآمد ابرازي دفاتر گردشگري و زیارتی داراي مجوز از مراجع قانونی ذي ربط که از محل جذب
گردشگران خارجی یا اعزام زائر به عربستان، عراق و سوریه تحصیل شده باشد با نرخ صفر مالیاتی مشمول مالیات می باشد.
ماده ۴۵ قانون احکام دائمی برنامه هاي توسعه کشور معافیت سود تسعیر ارز باستثناء صادراتی:
الف- سود و زیان ناشی از تسعیر داراییها و بدهی هاي ارزي بانک توسعه صادرات ایران، صندوق ضمانت صادرات ایران و شرکت سرمایه گذاري خارجی ایران مشمول مالیات با نرخ صفر است.
ب- سود تفاوت نرخ تسعیر ارز حاصل از صادرات از هرگونه مالیات معاف است.
تبصره ۲ ماده ۱۲ قانون هدفمندي یارانه ها:
کمکهاي نقدي و غیرنقدي ناشی از اجراء این قانون به اشخاصحقیقی و حقوقی از پرداخت مالیات بر درآمد موضوع قانون مالیاتهاي مستقیم مصوب اسفندماه ۱۳۶۶ و اصلاحیه هاي بعدي آن معاف است. کمکهاي مزبور به اشخاص مذکور بابت جبران تمام یا قسمتی از قیمت کالا یا خدمات عرضه شده توسط آنها مشمول حکم این تبصره نخواهدبود
مشوق و معافیت مالیاتی اشخاص حقوقی و حقیقی
ماده ۱۳۸ مکرر ق.م.م (معافیت سود اشخاصی که آورده نقدي به واحدهاي تولیدي فراهم نمایند): ( الحاقی از قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر مصوب ۱۳۹۴/۰۲/۰۱ )
اشخاصی که آورده نقدي براي تأمین مالی پروژه ، طرح و سرمایه در گردش بنگاه هاي تولیدي را در قالب عقود مشارکتی فراهم نمایند، معادل حداقل سود مورد انتظار عقود مشارکتی مصوب شوراي پول و اعتبار از پرداخت مالیات بر درآمد معاف می شوند و براي پرداخت کننده سود، معادل سود پرداختی مذکور به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی می شود.
معافیت مالیاتی اشخاص حقوقی
ماده ۱۵۹ قانون برنامه پنجم توسعه:
به منظور تسهیل و تشویق سرمایه گذاري صنعتی و معدنی در کشور اقدامات زیر انجام می شود:
الف: معافیت موضوع ماده ( ۱۳۸ ) قانون مالیات هاي مستقیم و اصلاحات بعدي در طول برنامه به میزان پانزده واحد درصد ( ۱۵ % ) افز ایش می یابد.
ب: میزان معافیت مالیاتی واحدهاي صنعتی و معدنی مناطق کمترتوسعه یافته تا سقف معافیت هاي منظورشده در مناطق آزاد تجاري صنعتی افزایش می یابد.
جزء ۳ بند (پ)ماده ۳۲ قانون احکام دائمی:
معافیت مالیاتی واحدهاي صنعتی، معدنی و خدماتی در مناطق غیربرخوردار از اشتغال را به میزان معافیت هاي منظورشده در مناطق آزاد تجاري صنعتی اعمال کند. توسعه واحد و نیز تولید کالاي جدید در این واحدها به میزان سهم خود مشمول این حکم می باشند.
ماده ۱۳۳ : معافیت صددرصد درآمد صندوق حمایت از توسعه کشاورزي و شرکتهاي تعاونی و اتحادیه هاي آنها
ماده ۱۳۴ : معافیت درآمدهاي مدارس غیرانتفاعی، آموزشگاه هاي فنی و حرفه اي آزاد داراي مجوز از سازمان آموزش فنی و حرفه اي کشور، دانشگاه ها، مراکز آموزش عالی غیرانتفاعی و مراکز نگهداري معلولین و باشگاه هاي داراي مجوز از تربیت بدنی
ماده ۱۳۶ : معافیت از پرداخت مالیات وجوه دریافتی بابت انواع بیمه هاي عمر و زندگی که از طرف مؤسسات بیمه طی قرارداد عاید ذینفع می شود.
ماده ۱۳۹ : موقوفات، نذورات کمکها و هدایاي دریافتی نقدي و غیرنقدي مراکز مذهبی و غیرمذهبی مندرج در ماده
ماده ۱۳۶ : معافیت از پرداخت مالیات وجوه دریافتی بابت انواع بیمه هاي عمر و زندگی که از طرف مؤسسات بیمه طی قرارداد عاید ذینفع می شود.
ماده ۱۳۹ : موقوفات، نذورات کمکها و هدایاي دریافتی نقدي و غیرنقدي مراکز مذهبی و غیرمذهبی مندرج در ماده ۱۳۹
بند (ل) ماده ۱۳۹
فعالیت هاي انتشاراتی و مطبوعاتی و قرآنی ( داراي مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاههاي ذیربط)، فرهنگی و هنري که به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام می شوند، از پرداخت مالیات معاف است.
بند (ح) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ : مطابق این بند، درآمد سالانه مشمول اشخاص موضوع بند(ل) ماده ۱۳۹ ق.م.م. تا معادل چهار برابر سقف مالیاتی ماده ۸۴ قانون مذکور معاف است.
ماده ۱۴۱ : معافیت ۱۰۰ % درآمد حاصل از صادرات خدمات و کالاهاي غیر نقدي و محصولات بخش کشاورزي و ۲۰ درصد درآمد حاصل از صادرات مواد خام مشمول مالیات با نرخ صفر می باشد.
تبصره ۱ ماده ۱۴۱ : درآمد حاصل از صادرات کالاهاي مختلف که به صورت ترانزیت به ایران وارد شده و بدون تغییر صادر می شوند، مشمول مالیات با نرخ صفر می گردد.
ماده ۱۴۲ : معافیت درآمد کارگاه هاي فرش دستباف و صنایع دستی و شرکتهاي تعاونی و اتحادیه هاي تولیدي
تبصره ۱ ماده ۱۴۳ مکرر: تمامی درآمدهاي صندوق سرمایه گذاري در چهارچوب این قانون و تمامی درآمدهاي حاصل از سرمایه گذاري در اوراق بهادار موضوع بند ۲۴ ماده ( ۱) قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴ و درآمدهاي حاصل از نقل و انتقال این اوراق یا درآمدهاي حاصل از صدور و ابطال آنها از پرداخت مالیات بردرآمد و مالیات بر ارزش افزوده موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷/۰۳/۰۲ می باشد( ۱) و از بابت نقل و انتقال آنها و صدور و ابطال اوراق بهادار یاد شده مالیاتی مطالبه نخواهد شد.
تبصره ۵ ماده ۱۴۳ مکرر: نقل و انتقال اوراق بهادار بازارگردانی بازارگردانان داراي مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار در بورس و فرابورس از پرداخت مالیات مقطوع نیم درصد این ماده، معاف است.
ماده ۱۴۴ : معافیت مالیاتی جهیزیه و مهریه منقول و غیر منقول جوایز علمی و بورسهاي تحصیلی- درآمد حق اختراع و حق اکتشاف بطور کلی – درآمدهاي ناشی از فعالیت هاي پژوهشی و تحقیقاتی داراي پروانه تحقیق از وزارتخانه هاي ذیصلاح – ۱۰ سال
ماده ۱۴۵ : معافیت مالیاتی سود یا جوایز متعلق به سپرده هاي مختلف اشخاص نزد بانکهاي ایرانی و جوایز اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه
ماده ۱۶۸ : در مورد جلوگیري از اخذ مالیات مضاعف طبق قراردادهاي منعقد با دولت هاي خارجی و همچنین قراردادهاي قبلی که لغو نشده باشد به قوت خود باقی است.
ماده ۱۷۲ : معافیت مالیاتی کمک هاي بلاعوض بحساب هاي تعیین شده توسط دولت و همچنین وجوه پرداختی یا تخصیصی جهت تعمیر، تجهیز، احداث و یا تکمیل مدارس و…
ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاري-صنعتی:
اشخاص حقیقی و حقوقی که در منطقه به انواع فعالیت هاي اقتصادي اشتغال دارند، نسبت به هر نوع فعالیت اقتصادي در منطقه آزاد از تاریخ بهره برداري مندرج در مجوز به مدت بیست سال از پرداخت مالیات بردرآمد و دارایی موضوع قانون مالیات هاي مستقیم معاف خواهند بود پس از انقضاي پانزده سال تابع مقررات مالیاتی خواهند بود که با پیشنهاد هیأت وزیران به تصویب مجلس شوراي اسلامی خواهد رسید.
شرکتها و موسسات دانش بنیان:
برابرقانون حمایت ازشرکتها و موسسات دانش بنیان وتجاري سازي نوآوري و اختراعات، درآمد مشمول مالیات شرکت هاو موسسات دانش بنیان ناشی ازقراردادها وفعالیت هاي تحقیق و توسعه، تجاري سازي و تولید محصولات و خدمات دانش بنیان درحوزه فناوري هاي برتر و با ارزش افزوده فراوان به ویژه در تولید نرم افزارهاي مربوط، توسط همان شرکت ها و موسسات دانش بنیان به مدت ۱۵ سال پس از تاریخ صدور مجوز براي هر شرکت یا موسسه دانش بنیان از مالیات موضوع ماده ۱۰۵ ق.م.م بارعایت سایر مقررات آیین نامه اجرایی مربوط معاف هستند.
تبصره ۱ ماده ۱۹۰
مودیانی که به تکالیف قانونی خود راجع به تسلیم به موقع اظهارنامه یا ترازنامه و حساب سود و زیان و پرداخت یا ترتیب دادن پرداخت مالیات طبق اظهارنامه یا ترازنامه و حساب سود و زیان و حسب مورد ارائۀ به موقع دفاتر و اسناد و مدارك خود اقدام نموده اند در موارد مذکور در مادة ( ۲۳۹ ) این قانون ، هرگاه برگ تشخیص مالیاتی صادره را قبول یا با ادارة امور مالیاتی توافق نمایند و نسبت به پرداخت مالیات متعلقه یا ترتیب دادن پرداخت آن اقدام کنند از هشتاد درصد ( ۸۰ %) جرایم مقرر در این قانون معاف خواهند بود. همچنین، در صورتی که این گونه مودیان ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ برگقطعی مالیات نسبت به پرداخت یا ترتیب دادن پرداخت آن اقدام نمایند از چهل درصد %۴۰ جرایم متعلقه مقرر در این قانون معاف خواهند بود.
ماده ۳۶ قانون رفع موانع تولید (سود ناشی از تسعیر دارائی هاي صندوق توسعه ملی ) : سود و زیان ناشی از تسعیر دارایی ها و بدهیهاي ارزي صندوق توسعه ملی از پرداخت مالیات معاف می باشد.
فرق بین نرخ صفر مالیاتی و معافیت مالیاتی چیست ؟
نرخ صفر مالیاتی چیست؟
-
در نرخ صفر، مودی مشمول تکالیف قانونی مثل ارسال اظهارنامه، دفاتر قانونی، گزارش معاملات فصلی و … است، اما نرخ مالیات برای او صفر محاسبه میشود.
-
یعنی مودی باید همه اطلاعات را ثبت کند، اما در نهایت مالیات پرداخت نمیکند.
-
مثال: صادرات کالا و خدمات مشمول نرخ صفر هستند.
در معافیت مالیاتی، مودی از پرداخت مالیات برای یک فعالیت یا درآمد خاص معاف است و در بسیاری از موارد نیازی به انجام برخی تکالیف ندارد. اما توجه کنید بعضی معافیتها مشروط به ارائه اظهارنامه است. مثال: درآمد مؤسسات خیریه از محل کمکهای مردمی معاف از مالیات است.
تفاوت نرخ صفر مالیاتی و معافیت مالیاتی
نرخ صفر مالیاتی
بند (ت) تبصره ۱۱ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ :
در راستاي سیاست هاي کلی برنامه هفتم و حمایت از توسعه اقتصاد رقومی (دیجیتال) در کشور و تشویق کسب وکارهاي اینترنتی به استفاده از سکو(پلتفرم)هاي داخلی، تا پایان سال ۱۴۰۳ درآمد کسب و کارهاي اشخاص حقیقی در سکو(پلتفرم)هاي داخلی مورد تأیید وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات که تا پایان سال ۱۴۰۲ فاقد پرونده مالیاتی بوده اند، مشمول نرخ صفر مالیاتی می شود
مشوق مالیاتی
ماده ۱۸۹ :
اشخاص حقوقی و همچنین اشخاص حقیقی چنانچه طی سه سال متوالی ترازنامه و حساب سود و زیان و دفاتر و مدارك آنان مورد قبول قرارگرفته باشد و مالیات هرسال را در سال تسلیم اظهارنامه بدون مراجعه به هیأتهاي
حل اختلاف مالیاتی پرداخت کرده باشند معادل پنج درصد ( ۵%) اصل مالیات سه سال مذکور علاوه بر استفاده از مزایاي مقرر در ماده ( ۱۹۰ ) این قانون به عنوان جایزه خوش حسابی از محل وصولی هاي جاري پرداخت یا در حساب سنوات بعد آنان منظور خواهد شد. جایزه مزبور از پرداخت مالیات معاف خواهد بود.
ماده ۱۹۰ :
علی الحساب پرداختی بابت مالیات عملکرد هرسال مالی قبل از سر رسید مقرر در این قانون براي پرداخت مالیات عملکرد موجب تعلق جایزه اي معادل یک درصد ( ۱%) مبلغ پرداختی به ازاي هر ماه تا سر رسید مقرر خواهد بود که از مالیات متعلق همان عملکرد کسر خواهد شد.
